Üstün Zekalılara ve Özel Yeteneklilere Yönelik Programlar

Özel yetenekli bireyin tanılanıp değerlendirildikten ve potansiyeli belirlendikten sonra gereksinimlerini en iyi şekilde karşılayacak eğitim programına ve sağlanacak özel eğitim hizmetlerine karar verilmelidir.

Sağlanacak eğitim hizmetleri ise üç ana başlık altında toplanabilir:

Zenginleştirme

Hızlandırma

Gruplama

Zenginleştirme:

Üstün zekâlı ve özel yetenekli çocukların kendi akranları arasında normal sınıflarda tutularak programların gereksinimlerine cevap verecek şekilde çeşitlendirilmesi ve zenginleştirilmesi yoluyla yapılan uygulamalardır.

Bu program modelinde;
özel yetenekli öğrenciler için yaşıtlarıyla merak ilgi yeteneklerine cevap verecek şekilde hazırlanmış keşfetmeye yönelik aktiviteler, grupla eğitim alıştırmaları, özel olarak plânlanmış gerçek problemlerle ilgili bireysel ve küçük grup araştırmaları yer almaktadır. Sınıf programına, normalde bulunmayan daha zor konular ve farklı materyaller, değişik öğrenme alanları eklenmektedir. Normal sınıf programında yer alan konularla ilgili tekrar içeren monoton ve anlamsız ev ödevlerinden ve sınıf çalışmalarından kaçınılmakta onun yerine ilgi ve merak uyandıracak bireysel öğrenme ihtiyaçlarını karşılayacak çalışmalar sunulmaktadır.

Günümüzde gelişmiş tüm ülkelerde yaygın biçimde uygulanan bir program modelidir. Normal sınıf programında özel yetenekli öğrencilerin özelliklerine ve gereksinimlerine uygun uyarlamalar yapılması esastır. Zenginleştirme, diğer eğitim kapsayacak uygulamalarından farklı olarak yetenek düzeyleri ne olursa olsun tüm çocukları bir yapıya sahiptir.

Bu program üstün zekâlı çocuklarla birlikte olağan çocukları için de bir zenginleştirmedir. Uygulamadan onlar da yararlanır.

Hızlandırma:

Çeşitli uyarlamalarla bir programın normal süresinden daha önce tamamlanmasıdır.

– Okula erken başlama,
– sınıf atlama,
– ileri olduğu derslerde sınıf atlama,
– birkaç sınıfı birleştirme,
– programı süresinden daha kısa sürede tamamlama,
– kurslar alma ve seminerlere katılma gibi

pek çok şekilde uygulanabilmektedir.

Ebeveynler, öğretmenler ve yöneticiler genellikle özel yetenekli çocukların hızlandırma programına dâhil olabilmesinde yeterli sosyal, duygusal, fiziksel ve motor olgunluktan yoksun olduklarını düşünmektedir. Ayrıca hızlandırma programı çocuğun yaşıtlarıyla iletişim kurma gereksinimlerine cevap verememektedir. Öğrenciler, bağımsız çalışma yeteneğinden yoksun olmaktadırlar.

Bununla beraber hızlandırmanın en avantajlı yanı, çocukların sıkılmasına fırsat vermemesidir. Bu nedenle çocuklar eğitim programına çok istekli katılmaktadır.

Sonuç olarak hızlandırma, özel yetenekli bireyin gelişimsel değerlendirmesi yapılarak onun eğitim ihtiyacını karşılayacak şekilde kullanılmalıdır.

Gruplama:

Gruplamanın,

– normal sınıflardaki özel yetenekli öğrenciler için küme gruplandırmaları,
– özel bir sınıfta gruplandırma,
– özel bir okulda gruplandırma,
– kaynak odada gruplandırma ve kaynak merkezlerinde gruplandırma,
– özel seminerler, özel yaz kursları, çeşitli çalışma merkezlerindeki (müzeler, üniversiteler, bilim laboratuvarları ve endüstri gibi) özel çalışmalar

şeklinde uygulamaları bulunmaktadır.

Bu tip özel gruplamalar uygun olarak düzenlendiğinde, çocukların yeteneklerini geliştirmede belirgin düzeyde başarı sağlandığı, çocukların bu uygulamalarla benlik kavramlarının geliştiği görülmektedir. Ancak özellikle akademik değerlendirme söz konusu olduğunda normal çocuklar ve aileleri gruplamaya olumsuz yaklaşım göstermektedirler.

Özel gruplamalar özel yetenekli çocukların ihtiyaçlarını karşılamakla beraber, özel sınıf ve özel okul çalışmalarının dışındaki uygulamalarda, gruplama çalışması ile birlikte, program zenginleştirme veya hızlandırma çalışmalarına da yer verilmesi özel yetenekli çocuklar için daha yararlı olacaktır.

Psikolojik Danışman
Üstün Zekalılar Öğretmeni
Üstün Zekalı Çocuklar Danışmanlık Merkezi Kurucusu

Psk.Dan. Banu Erciyes hakkında 11 makale
Psikolojik Danışman Üstün Zekalılar Öğretmeni Üstün Zekalı Çocuklar Danışmanlık Merkezi Kurucusu

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*